Porada nr 4

Dlaczego większość ćwiczeń w formie scenek na szkoleniu nie jest efektywna i nie uczy?

 

 

Większość szkoleń biznesowych- zwłaszcza sprzedażowych i z kompetencji komunikacyjnych zawiera moduł ćwiczeniowy pt. „scenki”.

Jak zrobić scenki i nie zepsuć szkolenia?

 

Zasymulowanie i przećwiczenie na forum (np. w tzw. “akwarium” – para na środku- reszta patrzy) pewnych umiejętności wydaje się całkowicie słuszne i logiczne.  Można dawać i otrzymać natychmiastowe informacje zwrotne i zasymulować sytuację z realu.

Na pierwszy rzut oka widać same plusy. Ale świadomy trener musi wiedzieć, że proponując scenki (lepszym określeniem jest „odgrywanie ról”), co gorsza z nagrywaniem na wideo, wchodzi się na pole minowe przeróżnych mechanizmów psychologicznych. Mechanizmy te stosunkowo łatwo „odpalić” – z nieciekawym skutkiem dla uczestników i samego siebie.

W przypadku odgrywania ról mamy zazwyczaj do czynienia z tzw. procedurami publicznymi (występ przed grupą – coś jak stanie w„świetle reflektorów”).

Taka sytuacja, to wyzwalacz m.in. takich zjawisk, jak: facylitacja społeczna*, hamowanie społeczne*, efekt reflektora, polaryzacja czy strategie samoutrudniania.   

Facylitacja społeczna, to mechanizm w którym sama obecność innych osób, a więc możliwość pojawienia się oceny wpływa mobilizująco np. na publiczne wykonanie zadania.  Jednak zadziała to wtedy, gdy owe zadanie nie będzie dla nas po prostu całkiem nowe.

Gdy zadanie będzie nowe  – mamy szansę ulec odwrotnemu zjawisku – hamowaniu społecznemu.

Hamowanie społecznie objawi się np. wykonaniem zadania poniżej naszych kompetencji. Pogorszenie wyniku,  przy nowym zadaniu w sytuacji publicznej ( ryzyko oceny) jest  też związane  z nadmiernym zużywaniem zasobów poznawczych do kontrolowania otoczenia ( oczy dookoła głowy – “czy, kto i jak mnie może ocenić”) .  Po prostu bardziej uczestnik pilnuje swojej samooceny, niż skupia się zadaniu. Zasoby “przekierowane” do ochrony samooceny nie wystarczają do skupienia się na nowym zadaniu i nowych nieprzećwiczonych procedur. Stąd spada sprawność wykonania zadani i efekty “na forum”mogą być gorsze.

Wnioskowanie o zaobserwowanych kompetencjach przy hamowaniu społecznym będą błędne.  ta sytuacja jest niepożądana podczas szkoleń kompetencyjnych

Jak wyeliminować hamowanie społeczne na szkoleniu podczas ćwiczeń?

Prosta rada brzmi: Mając na względzie, że scenki skupiają się na umiejętnościach – warto przekierować zasoby na zadanie, a nie na ochronę samooceny. Stąd dodatkowa opcja przećwiczenia procedur najpierw w tzw.procedurze bezpiecznej.  Zanim uczestnicy pokażą się w scenkach publicznie, daj im możliwość przećwiczenia ról w bezpiecznym środowisku – za stołami  -w dwójkach, trójkach moderowanych. A dopiero potem na środku. To oswoi uczestnika z zadaniem, a Tobie pozwoli prowadzić bardziej merytoryczny feedback. Z moich doświadczeń, wynika, że takie działanie znacząco skracało czas na opanowanie konkretnych umiejętności symulowanych w scenkach, a jakość autorefleksji i informacji zwrotnych w grupach ćwiczeniowych była zdecydowanie bardziej merytoryczna.

 

Największym problemem przy scenkach ćwiczących nowe umiejętności jest efekt tzw. hamowania społecznego – czyli: możliwe pogorszenie jakości wykonania nowego zadania w scence nawet przez doświadczonych uczestników, a  przez to możliwa jest błędna ( zaniżona) ocena poziomu kompetencji uczestnika przez trenera.

Są to mechanizmy złożone na  pewno je jeszcze poruszę. Podsumowując ten krótki wpis. Projektując tego rodzaju ćwiczenie w szkoleniu zwróć uwagę na te dwa mechanizmy i pamiętać, że uruchomiony proces hamowania społecznego może wpłynąć na nieprawidłową ocenę poziomu obserwowanej kompetencji, a nawet doprowadzić do wywołania sytuacji trudnej z uczestnikami.

 

Błędy początkujących:

  • Wstawianie modułu scenek na początku szkolenia -przy nowych grupach
  • Brak przestawienia celów dla takiego ćwiczenia.
  • Wyciąganie na środek liderów z przeświadczeniem, że lepiej wypadną -  jest szansa, że wypadną publicznie poniżej swoich możliwości i narazisz ich na ośmieszenie
  • Brak procesu przygotowania psychologicznego uczestników do odgrywania ról
  • Brak przygotowania uczestników do procesu udzielania feedback-u

Pozdrawiam Jacek Wolniewicz

*Efekty facylitacji i hamowanie odkrył i badał  behawiorysta Rober Zajonc 1968r.

 

 

 

 

 

 

 


Leave a Reply

Your email address will not be published.